Poetičke i stilske funkcije mota/epigrafa u romanu "Derviš i smrt" Meše Selimovića

Authors

  • Esad Duraković University of Sarajevo, Faculty of Philosophy / Univerzitet u Sarajevu, Filozofski fakultet

Keywords:

Meša Selimović, derviš, moto, epigraf, jaka pozicija teksta, antitetičnost, poetika, preoblikovanje

Abstract

Selimovićev roman Derviš i smrt afirmira antitetičnost kao svoje poetičko načelo. Derviš je junak koji iz svoje sufijske skrušenosti izlazi u svijet i sukobljava se s njime na dramatičan način, otkrivajući kako je u tome svijetu uništena Vrlina i kako je razorena svaka monolitnost. U afirmiranju Selimovićeve poetike antitetičnosti, koja sjajno funkcionira u gradnji dramskog kvaliteta romana, autor koristi dijelove teksta iz Kur’ana na pozicijama mota svojih poglavlja. On pritom prekomponira i preoblikuje izvorni kur’anski tekst intervenirajući bitno u njegovoj ideologijskoj ravni, ali u skladu sa svojom umjetničkom slobodom i prevodeći preoblikovani kur’anski tekst u domen estetskoga. Moto u Selimovićevu romanu se oneobičava na mnoštvo načina – sve dotle da i vlastiti „identitet mota“ dovodi u pitanje. Načelo antitetičnosti se na taj način ne ispoljava samo u tragičnoj sudbini glavnoga lika, već i u funkcioniranju mota koji autor kao sakralni tekst – čiju sakralnost naglašava referentnom fusnotom – desakralizira složenim poetičkim postupcima, dovodeći ga u poziciju ideološke kontrarnosti sa izvornikom, ali ga optimalno usklađuje s tragičnim rasjedima junakove svijesti i njegova antički dramatičnog sukoba sa svijetom. Moto na početku romana živo komunicira s tekstovima kojima počinju druga poglavlja romana, te na taj način, učestalom distribucijom, unapređuju funkciju mota u naročitu vrstu intertekstualnosti, koja – budući da je riječ o sakralnome, makar i preoblikovanom tekstu – referira na čitav niz aspekata islamske tradicije u domenu njene historije književnosti, poetike, do semiotike prostora i semiostilistike.

Downloads

Published

13-09-2010

How to Cite

Duraković, E. (2010). Poetičke i stilske funkcije mota/epigrafa u romanu "Derviš i smrt" Meše Selimovića. Pregled: časopis Za društvena Pitanja / Periodical for Social Issues, 2(2), 63–85. Retrieved from https://pregled.unsa.ba/index.php/pregled/article/view/604

Issue

Section

Articles / Članci