Kritičko preispitivanje i spas od hipnotičke postojanosti političke i nacionalne narcisoidnosti (Pregled: časopis za društvena pitanja / Periodical for social issues, 2020)
Ovdje u Preživljenoj zemlji to je svagda horizont uma, onog što je istinito, u okvirima i perspektivama iskustva, djelovanja i senzibiliteta Ive Komšića. Ovaj tekst je napisan u toku vremena užasa, naci/konteksta. Posvjedočuje na poseban način jednostavno imenovanje činjenica, koje pripadaju jeziku stida i bola u kojem se ljudi razilaze. On je put da se odagnaju sablasti nacizma, da utihne vika mržnje, ideologije, a da se afirmira komunikativni proces tranzitivnog uma izvan fatalnosti Kainovog  grada koji je sazdan na umorstvimaDo toga dolazi u svojoj literarnoj misli Ivo Komšić: on dolazi do toga da jasno iskaže destruktivnu moć osvajanja i genocida, tajnu ljubavi i stvaranja; tu je samo dubina "ljudskog bola" koja je, na žalost, sve/vremena. Moderni čovjek otvara sebi put da izbjegne mahnitanje za identitetom, da identitet, prije svega nacionalni, koji je višedimenzionalan (jezik, religija, historija, vrijednosti i ćudorednosti), liši zaslijepljenosti, one opasnosti koje nam dospijevaju iz okrilja straha i bespomoćnosti.
Keywords: horizont uma, jezik stida, process tranzitivnog uma, mahnitanje za identitetom, jezik, religija, historija, imenovanje činjenica